Een verkenning van vijf lokale integrale gezondheidsprogramma’s

Dit briefrapport geeft een overzicht van twaalf elementen van integraal gezondheidsbeleid (IGB) die relevant zijn voor een integrale aanpak van gezondheidsproblemen. Doel van het briefrapport is om gemeenten te inspireren bij een integrale aanpak van gezondheidsproblemen.

Verbinden van theorie en praktijk

De lokale praktijk van (integrale) gezondheidsbevordering profiteert vaak nog niet optimaal van de theoretische kennis die is opgedaan binnen het terrein van IGB. In deze verkenning hebben we daarom relevante elementen van integraal gezondheidsbeleid gekoppeld aan de praktijk van een integrale aanpak. De elementen zijn geselecteerd op basis van een literatuurstudie en betreffen bestuurlijke, organisatorische en inhoudelijke aspecten van IGB. Voor de bestuurlijke elementen is verkend hoe ze bij vijf lokale integrale programma’s (zoals JOGG - Jongeren op Gezond Gewicht) praktisch zijn ingevuld.

Dit RIVM-rapport is geschreven vanuit het IGB-programma 2011 in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport.

(September 2012)

Jaarlijkse groei zorguitgaven van 5,3%

De Nederlandse zorguitgaven zijn tussen 2007 en 2010 gegroeid met gemiddeld 5,3% per jaar. Dat is meer dan de jaren daarvoor, maar minder hoog dan de uitgavengroei rond het jaar 2000, toen het ongeveer 10% per jaar bedroeg. In 2007 is ruim 20% van de zorguitgaven besteed aan psychische stoornissen. Daarmee is de groep van psychische aandoeningen de ziektegroep met de hoogste uitgaven. Op de tweede plaats staat de behandeling van hart- en vaatziekten, die 9% van de uitgaven voor haar rekening neemt. Dit blijkt uit het RIVM-onderzoek naar de kosten van ziekten in 2007, uitgevoerd in samenwerking met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Kosten zorg en welzijn 74,4 miljard euro in 2007

De totale kosten in 2007 voor zorg en welzijn waren volgens het CBS 74,4 miljard euro. In 2010 ging het om 87,6 miljard euro, volgens nog voorlopige cijfers. Voor het onderzoek is de verdeling van de uitgaven van de zorg nader in kaart gebracht, evenals een analyse van de groei van de kosten. Door de cijfers te combineren met resultaten van eerdere studies is de kostenontwikkeling over 1999-2010 samenhangend in beeld gebracht. De studie levert onder meer input voor economische toekomstverkenningen, vergrijzingsstudies en kosteneffectiviteitsanalyses.

(December 2011)

Meer dan helft Nederlanders te zwaar

In Nederland is 60% van de mannen tussen de 30 en 70 jaar te zwaar (een BMI van 25 of meer). Bij 13% is zelfs sprake van obesitas (ernstig overgewicht, oftewel een BMI van 30 of meer). Van de Nederlandse vrouwen in deze leeftijdsgroep is 44% te zwaar, en is bij 14% sprake van ernstig overgewicht. Abdominale obesitas komt voor bij 27% van de mannen (een buikomvang van 102 centimeter of meer) en 39% van de vrouwen (buikomvang van 88 centimeter of meer). Dit zijn de belangrijkste bevindingen uit metingen van het RIVM-project 'Nederland de Maat Genomen', waarbij een steekproef van 4500 personen uit de algemene bevolking is onderzocht in 2009 en 2010.

Ruim een kwart heeft meerdere risicofactoren (metabool syndroom)

Er is sprake van metabool syndroom bij aanwezigheid van ten minste drie van de volgende vijf risicofactoren: abdominale obesitas, hoge bloeddruk, laag HDLcholesterolgehalte, verhoogd glucose- en/of trigyceridengehalte (vet) in het bloed. In de onderzochte leeftijdsgroep komt dit bij 34% van de mannen voor en bij 24% van de vrouwen. Het metabool syndroom verhoogt het risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Diabetes komt voor bij 6% van de mannen en 5% van de vrouwen in deze leeftijdsgroep. Een kwart van de mensen bij wie diabetes werd vastgesteld, wist nog niet dat ze dat hadden.

(Januari 2012)

Plannen voor VTV-2014 bekend

Elke vier jaar verschijnt de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) waarin het RIVM rapporteert over de huidige toestand en toekomstige ontwikkeling van de volksgezondheid. In oktober 2011 is het definitierapport verschenen, met de hoofdlijnen van de zesde editie: de VTV-2014. Een VTV beschrijft de laatste ontwikkelingen op het gebied van gezondheid, ziekte, determinanten, preventie, zorg, gezondheidsverschillen en regionale en internationale vergelijkingen.

De VTV draagt hiermee bij aan het volksgezondheidsbeleid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In de komende editie zal extra aandacht worden besteed aan zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Ook krijgt de veranderende rol van burgers en patiënten een plaats in de VTV-2014. Andere belangrijke thema’s zijn de invloed van de omgeving op gezond gedrag en gezondheid, preventie in de zorg en technologische innovaties.

De VTV is een product van het Centrum voor Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (cVTV) van het RIVM in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het cVTV werkt hierbij nauw samen met gerenommeerde onderzoekers en instituten in Nederland. De VTV-2014 bestaat uit verschillende producten, waaronder de volgende websites:

• Nationaal Kompas Volksgezondheid
• Nationale Atlas Volksgezondheid
• Zorggegevens
• Kosten van ziekten

(Oktober 2011)

Gezondheid in krimpregio’s

Gezondheid van inwoners van krimpregio’s, en dan vooral in Parkstad Limburg, is minder goed dan de gezondheid van inwoners van de rest van Nederland. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM naar sterfte, levensverwachting, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en ervaren gezondheid in deze regio’s. Het gezondheidsverschil is slechts in geringe mate te verklaren door verschillen in de bevolkingssamenstelling, zoals in leeftijdsopbouw of sociaaleconomische status. Andere mogelijke verklaringen zijn een afnemend zorgvoorzieningenniveau in de krimpregio’s en aantasting van de leefomgeving. Deze factoren zijn in dit onderzoek niet bestudeerd. Meer inzicht in het effect van deze factoren is nodig.

De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de ruimtelijke en sociaaleconomische gevolgen van bevolkingsafname in bepaalde regio’s, de zogenaamde krimpregio’s. Dit onderzoek is een eerste verkenning van de gezondheidssituatie in de drie krimpregio’s van Nederland die de overheid als zodanig heeft aangewezen: Parkstad Limburg (Zuidoost-Limburg), Zeeuws-Vlaanderen en Eemsdelta (Oost-Groningen).

Het RIVM heeft het onderzoek uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Gegevens over de onderzochte gezondheidsindicatoren waren afkomstig van de RIVM-website Nationale Atlas Volksgezondheid en het databestand Woon Onderzoek Nederland (WoON) uit 2009.

(Oktober 2011)

Presentatie rapport op Nederlands Congres Volksgezondheid

Op 6 april is tijdens het Nederlands Congres Volksgezondheid het nieuwe RIVM-rapport 'Gezond ouder worden in Nederland' gepresenteerd. Dit rapport geeft een landelijk overzicht van de gezondheid van zelfstandig wonende ouderen en laat zien waar de mogelijkheden liggen om de gezondheid van ouderen te verbeteren. De landelijke gegevens in dit rapport kunnen gemeenten ondersteunen bij de uitvoering van de preventieve gezondheidszorg voor ouderen.

Helft van de zelfstandig wonende ouderen voelt zich nog gezond

Bij gezond ouder worden gaat het niet alleen om het voorkómen, uitstellen en behandelen van ziekten en aandoeningen, maar vooral om het voorkómen en terugdringen van beperkingen in het functioneren en het bevorderen van zelfredzaamheid, participatie en een goede kwaliteit van leven. Preventie bij ouderen is dan ook vooral gericht op het verbeteren van het functioneren.

Informatie over ouderen in Kompas en Atlas

Veel informatie in het rapport 'Gezond ouder worden in Nederland' is gebaseerd op informatie uit het Nationaal Kompas en de Nationale Atlas Volksgezondheid. Maar er staat ook veel nieuwe informatie in het rapport, die weer een plek op de websites heeft gekregen. Zo is het Kompas uitgebreid met informatie over cognitieve beperkingen bij ouderen. Ook zijn in het Kompas bij het thema ouderen actuelere gegevens toegevoegd over bijvoorbeeld de kwaliteit van leven, lichamelijke beperkingen en lichamelijke activiteit van ouderen.

Archief

Archief 2010

Archief 2009

Archief 2007 en 2008